ინგლისურიდან თარგმნა თამარ ჟღენტმა
მთავარი ოსტატობა
(ელიზაბეთ ბიშოპი, 1976 წ.)
არც ისე ძნელია დაკარგვის ოსტატობა;
იმდენად ყველაფერი მიილტვის კარგვისკენ –
გქონდეს დანაკლისი, არ არის კატასტროფა.
ცადე და დაიწყე ჩვევიდან გადაცდომა:
დროის, გასაღების დაკარგვა გარისკე.
არც ისე ძნელია შელევის ოსტატობა.
თანდათან აღმოაჩენ – შფოთვამ მიგატოვა –
ივიწყებ, რა ერქვათ, მგზავრობდი საითკენ.
ამ ხსოვნის დაკარგვაც არ იწვევს კატასტროფას.
დავკარგე საათი, დედამ რომ მისახსოვრა,
და გუდა-ნაბადიც იმდენგან ამიკრეს…
არც ისე ძნელია დაკარგვის ოსტატობა.
დავთმე ქალაქები, სამეფო, ბინადრობა,
მეტიც – შეველიე არაერთ კონტინენტს.
არც ეს ნოსტალგია ყოფილა კატასტროფა.
თვით შენს დაკარგვასაც (ახლა ხომ მარტო ვარ
და ხშირად გამირბის თვალები კარისკენ)
მშვენივრად მაგუებს დაკარგვის ოსტატობა,
თუმცა ვაღიარებ – კი, ჰგავს კატასტროფას.
XLVII
(ემილი დიკინსონი, 1860-იანი წლები )
როცა კი მეგონა, ვიპოვე სიმშვიდე –
სიმშვიდე შორს იყო მაშინ.
იმ განწირულივით თვალები ვიფშვნიტე –
ხმელეთს რომ დალანდავს ზღვაში.
ეშვება. ჯერ ტალღა ეშლება მიწაში,
მერე უიმედოდ ასკვნის –
ღია ზღვას სცოდნია იმდენი მირაჟი,
ნეტა ნავსადგური აქვს კი –
სიყვარულით გადაყვლეფილი
(ჩარლზ ბუკოვსკი, 1977)
კეთილთვალება შავგვრემანო,
დანის დასმის დრო რომ დადგება,
იცოდე, წარბსაც არ შევიხრი.
და არც ბრალს დაგდებ.
მანქანით როცა ჩავიქროლებ სანაპიროზე,
სადაც პალმები ირხევიან,
უშნო პალმები,
ცოცხლები რომ აღარ სტუმრობენ,
მკვდრები კი აღარ შორდებიან, –
შენ არაფერში გაგამტყუნებ.
სამაგიეროდ,
გავიხსენებ კოცნებს — ჩვენს ტუჩებს,
სიყვარულით გადაყვლეფილებს.
გავიხსენებ, როგორ მომეცი
ყველაფერი, რაც გაგაჩნდა,
და მე როგორ შემოგთავაზე
მხოლოდ ის, რაც ჩემგან გადარჩა.
გავიხსენებ შენს მომცრო ოთახს,
შუქის ლიცლიცს,
ნაწერებს, წიგნებს,
დილის ყავას,
შუადღეს, ღამეს,
როგორ გვეძინა
ერთმანეთში გადაღვრილებს.
როგორ გვდიოდა
პაწაწინა ნაკადები,
წამიერი და უსასრულო.
გავიხსენებ ჩვენს წვივებს,
მკლავებს,
შენს გაღიმებას,
სითბოს, რომლითაც
შეძელი და კვლავ გამაცინე.
კეთილთვალება შავგვრემანო,
არავითარი დანა არ გაქვს,
დანა მე მიდევს,
და დამშვიდდი —
არ ვაპირებ ამოღებას,
ჯერ.
დროის დინება
(მაია ანჯელოუ, 1975)
შენი კანი ცისკარს ჰგავს,
ჩემი – აღძრავს მუშკს.
ერთი ხატავს გარდაუვალ
აღსასრულის დასაწყისს,
მეორე კი – უეჭველი
დასაწყისის აღსასრულს.
ჩემს სიყვარულს შვენის თხელი სამოსი
(ჯეიმზ ჯოისი, 1904)
ჩემს სიყვარულს შვენის თხელი სამოსი,
ვაშლის ბაღში ფრიალებს,
ამ ხეებზე მზე და მთვარე ამოსდით –
ისე უყვართ იქ ანცობა ნიავებს.
მოარშიყე ნიავთან რომ ონავარ ყლორტს
ცეკვით თავბრუ ეხვევა,
ჩემი სატრფო ტანს მოარხევს, მონავარდობს
და ბალახზე საკუთარ ჩრდილს ეხება.
სადაც ზეცა ემგვანება ბაც ლურჯ ფინჯანს
პირქვეს მწვანე ლამბაქზე,
ჩემს სიყვარულს კაბის კალთა თან უჭირავს,
თან თითებით ეფერება მაქმანებს.
ლაჟვარდს ეთხოვება ამეთვისტო
(ჯეიმზ ჯოისი, 1907.)
ლაჟვარდს ეთხოვება ამეთვისტო,
ბინდი ცას მუქლურჯად აზვირთებს.
ლამპიონების შუქი ღვივის
ხეების ბაც მწვანეში, გამზირზე.
ნელი ჰანგი – ძველი პიანინო,
ხმა გულს ახალისებს, ამშვიდებს.
ის თავს ხრის აქეთ, და არსებას
მიანდობს გაყვითლებულ კლავიშებს.
თვალებში მფრთხალი ფიქრი კრთება,
ხელები ჰანგებს აგნებს თვითონ.
ბინდს ეთალხება მუქი ლურჯი –
ოდნავღა მოუჩანს ამეთვისტო.
ნატიფი ჰანგი
(მერი ოლივერი, 2006)
შენი სიყვარულით გამოწვეულ გართულებებს
არც ბოლო უჩანს, არც საშველი.
პასუხი არ მაქვს, გამოსავალი ვერ ვიპოვნე, –
რაც სიყვარულის ერთადერთი ნამდვილი გზაა, – ასეა, არა?
აქ სათამაშო მოედანი არ გეგონოს,
ეს მიწაა ჩვენი სამოთხე, ოღონდ დროებით.
ამიტომაც, პრიორიტეტი მივანიჭე შავ ნაღველს და
მოულოდნელ უგუნებობებს,
თავს დატეხილ ყოველგვარ შფოთს,
რომელიც შენ გხდის მთელი ჩემი სამყაროს ცენტრად.
და ჩემს სხეულს ვეუბნები: გაილიე უფრო მეტადაც.
ვავალებ თითებს: ამიკრიფეთ ნატიფი ჰანგი,
გულს ვეუბნები: განაგრძე ბოდვა.
სიყვარულის სიმღერა
(მარკ ტვენი, 1896 წ.)
არ გკითხავ: “ისევ გეიმედები?
ისევ გიყვარვარ? გწამს ჩემი ჯერაც?
კვლავაც ხომ მე ვარ შენი ედემი?
ჩემკენ ყოველთვის მოგეჩქარება?”
არა, ერთ მადლში როგორც ჯამდება
ყოველი, რასაც გამჩენი გვიძღვნის, –
მეც ერთ კითხვას ვსვამ ყველას თავდებად:
“ძვირფასო, აბა, როგორ გაქვს ღვიძლი?”
რადგან თუ ღვიძლი იქნა წესრიგში,
სასო მრთელია, რწმენა – ბეჯითი.
მეც შენს სიზმრებში მაქვს მეუფება,
ეჭვი კვერთხს კარგავს – ვერ გეუფლება.
მონელებას თუ ჯეროვნად უვლი,
მტერს აღარ უფრთხის ეს სიყვარული.
მომნელებელი სისტემის კრახს კი
მოსდევს დომხალი შფოთვების სახით.
უმტკიცეს ნდობას გაუთხრის საფლავს,
ჭეშმარიტებას – ნაცარი ყლაპავს.
გულს თავს მოახვევს ეჭვის საბაბებს,
გამოუთქმელი სევდით აბრმავებს,
აქრობს სიყვარულს, რწმენას და იმედს;
ედემს ამიწებს, ქვესკნელს ამკვიდრებს.
ამიტომ, წვრილმანს ვსდიო, არ მინდა.
შენში ღვთის ყველა წყალობა ღვივის.
და ჩემი ყველა კითხვის ჯამია:
“აბა, ძვირფასო, როგორ გაქვს ღვიძლი?”
ჯერ მე მიყვარდი
(ქრისტინა როზეტი, 1881 წ.)
ჯერ მე მიყვარდი, მაგრამ მერე ისე ამღერდი,
ისეთ სიმაღლეს მიაღწიე, – თვალით უხილავს,
მტრედის ჩუმ ღუღუნს დაამსგავსე ჩემი ამდენი
ხნის გრძნობა – ახლა აღარ ვიცი, ვინ ვის ვუხდით ვალს.
ერთ დღესაც შენი ტრფობა გახდა ჩემზე მხურვალე,
თუმც ხანგრძლივობით – ჩემი შენსას გადასძალავდა.
ვიმარჩიელე დაბნეულმა და ვიმჭმუნვარე:
ვინ დაიპყრობდა შენს გულს – ვინც ვარ, თუ – ვინც არა ვარ?
არა! რას გვარგებს შენ-ჩემობა, სასწორზე დება:
სიყვარულმა ხომ სულ არ იცის ცალკე “შენ” და “მე”.
ერთი ორივედ იქცევა და ორი ერთდება, –
იმის მაგივრად, რომ ერთმანეთს თითოდ შედარდნენ.
დღეგრძელობაც და მხურვალებაც გვამკობს თანაბრად,
რადგან ერთმანეთს სიყვარულმა შეგვათანადა.
სულ არ ვიდარდებ
(სარა ტისდეილი, 1915)
როცა მოვკვდები და ელვარე აპრილი
დაფერთხავს სველი თმის ფარდებს,
მედგები თუ არა გვამთან თავდახრილი –
სულ არ ვიდარდებ.
მშვიდია ხე თქეშში, არ წუხს, რომ უცვივა
თავსხმისას ფოთლები დაბლა.
ვიქნები მეც უფრო ჩუმი და გულცივი,
ვიდრე შენ ახლა.
ვივიენის სიმღერა
(ალფრედ ლორდ ტენისონი, 1857 წ.)
სიყვარულს, თუკი ის ნამდვილად სიყვარულია,
ნდობაში წვეთი უნდობლობის ღუპავს სრულიად.
ერთს ეჭვობ? ამით სულ ყველაფერს აყენებ ეჭვქვეშ.
ჟღერა ეცვლება საკრავს ერთი მცირედი ბზარით,
ნაბზარი მალე ფართოვდება და ამტვრევს ბარბითს.
ერთი ხინჯია რაც ადუმებს ტკბილხმოვან ეჟვნებს.
და როგორც ხილით სავსე კალათს პატარა მატლი
შეეპარება და მთელ კალათს წაახდენს დამპლით,
ეჭვის ჭია სპობს სუფთა გულსაც – სიყვარულს ეგ შრეტს.
თქვი, საყვარელო, გაფუჭებულს გამოვეთხოვოთ,
წყალში ჩავყაროთ ყველაფერი?
და ამის შემდეგ
ან არაფერში აღარ მენდო, ან სრულად მენდე.
სასიყვარულოდ ცოტა დრო გვაქვს
(ტენესი უილიამსი, 1945 წ.)
სასიყვარულოდ ცოტა დრო გვაქვს,
შუქი ილევა.
თუკი ნაზ ქსოვილს შევინახავთ
მოსაფრთხილებლად, –
ყოველდღიური ხმარებისთვის
ვიმეტებთ უხეშს.
თმას ივარცხნიდი, გიყურებდი
საღამოს შუქზე.
სიჩუმე იდგა ისე თბილად
და ისე მკრთალად,
შემეძლო, მაგრამ არ მომქონდა
ხელი შენს მკლავთან.
შემეძლო, მაგრამ არ ვარღვევდი
ამ დუმილს რახან
კივილის დარი იქნებოდა
ჩურჩულიც ახლა.
წამი გადის და გასვლა თითქოს
სულ არ ნებავდეს.
სიყვარულისთვის დრო ცოტა გვაქვს –
ალბათ დღე-ღამე.
სიყვარული ყველაფერი როდია
(ედნა სენტ ვინსენტ მილეი, 1931)
სიყვარული ხომ არც წყალია და არც პურია;
არც დაქანცულზე მოსვენება, თავსხმაში – ჭერი,
მაშველი რგოლი, როცა გემი ჩაძირულია –
ის ვერ იქნება ზღვის ტალღებზე შენი დამჭერი.
ვერც სუნთქვასავით ჩაგვბერავენ თუ გული მიგვდის,
ძვალს ვერ ამთელებს, სისხლძარღვს ვერ ხსნის, როცა იცობა.
და მაინც თუნდაც ამ წუთებში რამდენის სიკვდილს
იწვევს უბრალოდ სიყვარულის უკმარისობა.
იქნებ ისეთი უბედური დღე გამითენდეს,
ჭკუიდან შემშლელ შიმშილს გვერდი ვერ ავუარო,
ტკივილმა ისე შემაძრწუნოს, ვეღარ ვითმენდე
და შვებისათვის მომეთხოვოს – შენზე უარი;
პურს ვანაცვალო სიტკბოება ჩვენი ღამისა.
ჰო, შეიძლება. მაგრამ ვიცი, ამას არ ვიზამ.
გვირილას ჩაი
(ქეთრინ მენსფილდი, 1923)
ღამე ფხიზლობს ვარსკვლავებით.
აყურადებს ტალღების ხმებს.
ნუში, ყლორტებგადაფსკვნილი,
გრიგალს ტოტებს აგრეხინებს.
სიფრიფანა ჯადოქარი
ახალ მთვარეს რქაზე უზის.
ნარგიზის ქვეშ ჩამომდგარი
ჯუჯა ლოცავს ხარაბუზას.
ვიფიქრებდი ამას შარშან?! –
ბნელ ქოხში მდინარე ლიზე,
წელს თუ მოვნახავდით საშველს –
ჩაის დასალევად მიზეზს.
ხუთის ვართ თუ ათჯერ ხუთის,
სხვა ტკბილ სიბრძნეს სად გადავშლით?
მაგიდის ქვეშ მუხლზე მუხლით
მეფერები შიგადაშიგ.
დარაბები – დაკეტილი,
შინ ონკანი წყნარად წვეთავს;
კედელზე კი ქვაბის ჩრდილი
ათამაშდა შავად ერთგან.
სასიყვარულო ჰანგი ლუსინდას
(ლანგსტონ ჰიუზი, 1926 წ.)
სიყვარული არის მწიფე ტყემალი,
მსხმოიარე მოიისფრო ხეზე.
ვინც გასინჯა, მისი გემოს ტყვე არი,
უიმისოდ ვერ ძლებს.
სიყვარული არის მწველი ვარსკვლავი,
სამხრეთის ცა აჩენს იმის დისკოს.
თუ დაუწყე დაჟინებით თვალთვალი,
მხედველობას გისპობს.
სიყვარული მწვერვალია. ფერდობებს
გზად მძვინვარე ქარიშხლები ახლავს.
თუ გაშინებს განცდა უჰაერობის,
ნუ აძვრები მაღლა.
© არილი