პაულ ცელანი – ლექსები

გერმანულიდან თარგმნა ზვიად რატიანმა

* * *

გადაარჩიე ნუშისგულები.

გადაარჩიე, და ყველაზე უმწარესი, ძილს რომ გიფრთხობდა,

მე გადმომეცი.

თვალს რომ ახელდი და ჯერ ვერვინ ვერ გხედავდა, მე შენს მზერას ვეძებდი უკვე

და საიდუმლო ძაფის ბოლოს ჩემსკენ ვითრევდი,

რომელსაც ცვარი მოჰყვებოდა შენი ფიქრების

და წვეთ-წვეთობით ავსებდა ჭურჭელს,

სადაც ესვენენ უცხოთაგან საიმედოდ დაფარული ჩემი სიტყვები.

და იქ პოვებდი შენს ერთადერთ ნამდვილ სახელს, შენად გაჩენილს,

და საკუთარი თავისაკენ უდრტვინველად მიაბიჯებდი.

მსუბუქად ვცემდი ჩემს უროებს მოწკრიალე გრდემლკადონზე შენი სიჩუმის

და შენსკენმსწრაფი ჩემი სმენა

კვდებოდა და გეხვეოდა მკვდარი ხელებით,

მერე კი, ერთად მიმავალნი, საღამოს კვეთდით.

მე გადმომეცი უმწარესი,

გადაარჩიე ნუშისგულები.

ცინერარია

კედელს შხუილით გადაევლო გადამფრენი შუბების გუნდი.

ამოგვყლორტია გულებიდან წყალმცენარენი, ჩვენზემოთ კი უკვე ზღვა არის.

შუადღის ვარსკვლავ-მედუზების სინათლისგან გადამწვანდა ფსკერზე გორაკი –

დაცლილი არის შხამისაგან მისი სიმწვანე, როგორც თვალი, ახელილი სიკვდილის იქით…

ხელისგულებით დიდხანს ვხაპეთ ძირგამსკდარი ნავიდან წყალი:

წყალი, რომელიც სიბნელიდან ამოინთხა და სატევრით ვეღარ გადაჭრი.

მახსოვს, რაღაცას მიმღეროდი, და ჩვენ ერთად გადავწანით ნისლში მესერი:

ვინ იცის, იქნებ გულისცემამ ხელახლა გაგვთქვას, მოგვაკითხავს როცა ჯალათი;

ვინ იცის, იქნებ შებარბაცდეს ჩვენზემოთ კოშკი და ყიჟინით სახრჩობელა წამოიმართოს;

ვინ იცის, იქნებ სახე წვერმა დაგვისახიჩროს ან გაწითლდეს ქერა თმა შენი.

ამოგვყლორტია გულებიდან წყალმცენარენი, ზემოთ – ზღვა არის.

ბრეტონის ნაპირი

თავმოყრილია ყველაფერი, რაც კი გვინახავს,

რათა მე და შენ გვითხრას, მშვიდობით.

ზღვა, მიწისაკენ ღამეების მსროლელი ჩვენთვის,

ქვიშა, ჩვენსავით გაბნეული იმ ღამეებში

და ჟანგწითელი ფერის ღერო მთის მანანასი,

რომელშიც პირველად შეგვემთხვა სამყარო.

* * *

მოხვედი ჩემთან საათებით სავსე პეშვებით, მე კი გითხარი:

თაფლისფერი არა გაქვს თმები.

ტანჯვის სასწორზე დააფინე შენი ნაწნავი, მან გადაწონა სიმძიმე ჩემი.

ზღვით მოსულებმა, მათ დატვირთეს გემბანები და წაიღეს გასაყიდად

ნეტარების ბაზრებზე თმები –

შენ შემომცინე სიშორიდან, მე კი, ჯერაც მსუბუქ გარსში შეყუჟული,

შენსკენ ავტირდი.

შემოგტიროდი: თაფლისფერი არა გაქვს თმები! ისინი ზღვის წყალს,

ხოლო შენ კი ნაწნავებს ყიდი…

შენ აჩურჩულდი: მათ აავსეს სამყარო ჩემით, მე დაგიტოვე გულისხევში

ვიწრო ბილიკი!

თქვი: აიფარე წელიწადთა ხმელი ფოთოლი – უკვე დრო არის, რომ მოხვიდე

და მეამბორო!

თაფლისფერია წელიწადთა ხმელი ფოთოლი, ხოლო შენი თმა – არა…

ნაჯახებით მოთამაშე

შვიდი საათი ღამეში და ამდენივე სიფხიზლის წელი,

ნაჯახებით მოთამაშე,

წევხარ შენ ჩრდილში აღმსდგარი მკვდრების

– ო ხეები, რომელიც შენ არ მოგიჩეხავს, –

თავით ართქმულის ბრწყინვალებისკენ,

ხოლო ფეხებით – სისაწყლისკენ იმის, რაც ითქმის.

წევხარ შენ ასე, ნაჯახებით მოთამაშე,

და თანდათან ელვარდები, როგორც ისინი.

მარიანა

თმა იასამნად აღარ გიყვავის, შენი სახე – სარკის შუშაა.

როგორც სოდომი ბაბილონისკენ, ერთი თვალიდან მეორესკენ იწევს ღრუბელი.

კოშკს ისე მოწყვეტს, როგორც ფოთოლს, და გოგირდის ბუჩქნარივით აბუყბუყდება.

ელვად იპობა შენი ბაგე – ბნელ უფსკრულში ვიოლინოს ნამსხვრევი მოჩანს.

ხემს აატოკებს თოვლისფერი კბილებით ვიღაც: მშვენიერო ლერწამო, ამღერდი!

საყვარელო, შენ ხომ ჯერაც ლერწამი ხარ, ხოლო ჩვენ – წვიმა;

უძვირფასესი და უბადლო ღვინო არის შენი ტანი და ვეწაფებით;

პურის ყანაში გარიყული ნავი არის შენი გული, მივაცურებთ ჩვენ მას ღამისკენ;

სილურჯით სავსე ქოთანი ხარ და მსუბუქად ზედ გვეღვრები, როცა ვიძინებთ.

აი, კარვის წინ იკრიბება ისეული, ჩვენ კი გმარხავთ, შენით მთვრალები.

აი, სამყაროს საფლავის ქვაზე აწკრიალდა ჟანგიანი მონეტა სიზმრის.

* * *

ის თმას ივარცხნის, მკვდარს ვარცხნიან როგორაც, ისე.

ის გულისპირში ჩაცურებულს, ატარებს ცისფერ

ნატეხს, რომელიც სამყაროა, ბაწარზე აცმულს.

მცოდნე სიტყვების, ის იღიმის მხოლოდ და მაცდურ

ღიმილს, ღვინოში გაზავებულს, მოგაწვდის თასით.

და თუ გსურს იყო სამყაროში, მორჩილად დაცლი.

შენ ხარ სურათი, რომელსაც ის ნატეხში ზვერავს,

როცა კი დახრის სიცოცხლისკენ ფიქრიან მზერას.

სანთლის შუქზე

წიგნს გადაფურცლავს ბალნიანი თითებით ბერი: სექტემბერია.

ნაადრევ თოვლად დაემხობა იაზონი მაღალ ყანაში.

ტყე სამაჯურად მოგეძღვნება; როგორც მკვდარი, გაუყვები დაჭიმულ კანაფს.

სილურჯეთაგან უბნელესი ჩაგეღვრება გაშლილ თმაში, სიყვარულზე გიამბობ ამბავს:

ღრუბლებისა და ნიჟარების, და წვიმაში გაკვირტული ნავების ამბავს,

ამბავს ფურცვლისას თითებშორის გამსხლტარი კვიცის –

წყვდიადი კარსაც შემოამტვრევს, მე კი გიმღერი:

როგორ ვცხოვრობდით აქ?

კენოტაფი

მიმოაბნიე, მგზავრო, შენი ყვავილები, გაბედულად მიმოაბნიე:

შენ მათ ჩააწვდენ სიღრმეებს,

ბაღებს.

ვინც აქ უნდა წოლილიყო, ის არ წევს

არსად. მაგრამ გვერდით მისწოლია მთელი სამყარო.

სამყარო, რომელმაც თვალი აახილა,

რათა განასხვაოს სხვადასხვა ფერები.

მას კი, ამდენი რამის მნახველს, თავი ყოველთვის

ბრმებთან ეჭირა:

რაც ხვდებოდა, წყვეტდა უკლებლივ:

ის წყვეტდა სურნელს –

დაინახეს, არ შეარჩინეს.

და ის წავიდა, უცნაური იგემა წვეთი:

ზღვა.

და თევზები –

თუ გაცურდნენ მისკენ თევზები?

სიმღერა უდაბნოში

გამოინასკვა თაიგული უშავესი ფოთლებისგან მახლობლად აკრის.

მივაჭენებდი შავ ბედაურს და შიშველი სატევარით სიკვდილს ვზარავდი.

ხის თასებიდან ვსვამდი ნაცარს, ამოხაპულს ჩაფერფლილი წყაროდან აკრის.

ცის ნანგრევებში მივიწევდი და სახეზე დაშვებული მქონდა ზარადი.

ანგელოზები მომკვდარიყვნენ და ბრმა იყო უკვე ღმერთიც მახლობლად აკრის.

არავინ დარჩა – მანუგეშოს, მათგან, ვინც აქ დადიოდნენ მდუმარ ლანდებად.

ორად გაიპო მთვარის დისკოც, პატარა და უნედლესი ყვავილი აკრის.

ხელისთითები გაიხლართნენ ჟანგმოდებულ ბეჭდებშორის ეკალბარდებად.

და მეც დავემხე, რომ ვმთხვეოდი, როგორც მცველი და მლოცველი, სიწმინდეს აკრის.

ღამეს აბჯარი გარღვეოდა და შეხსნილი საკინძედან ჟონავდა სისხლი.

მე კი, მოღიმარ ძმად ქცეული, უკვე რკინის ქერუბიმი ვიყავი აკრის.

ამოვიძახე კვლავ სახელი და ვიგრძენი: ამიალდნენ ღაწვები რისხვით.

* * *

მერყევო გულო,

წარმართებმა შენთვის აშენეს

ეს ქალაქი სანთლებსა და საათებს შორის,

და ჰა, ამხედრდი

და წყაროსკენ გააჭენე ალვის ხეები,

იქ, სადაც ასობს ჟღერად ისრებს

მდუმარების მეციხოვნეთ ღამის ფლეიტა

და წყალს უხვედრებს ასარეკლად,

ხოლო ნაპირზე

მიმოდის ფიქრი, შენიღბული, სმენადქცეული:

არაფერი

არ ამჟღავნებს აქ თავის სახეს,

სიტყვა კი, თავზე რომ დაგნათის,

გვიმრის ღერზე შეცოცებულ

ხოჭოს იჯერებს.

© “არილი”

Facebook Comments Box